- Ký Sự Bên Lề 2008 -

(Xin đọc ngược từ dưới lên)

Thứ Ba, ngày 27 tháng 05 năm 2008

Đang cố gắng duyệt lại văn bản của tập I để giao cho nhà in nhưng thấy "ê ẩm" quá vì phải đọc lại khoảng 4.000 câu kệ Pāli và 4.000 câu tiếng Việt, và không phải chỉ đọc suông mà phải suy nghĩ về nhiều vấn đề, công việc tiến hành rất chậm và mất nhiều thời gian. Lại thêm bài vở ở trường cũng đang dồn dập. Ráng thêm thời gian nữa thì công việc cũng sẽ được hoàn tất.

Thứ Bảy, ngày 24 tháng 05 năm 2008

Kể từ nay, Đ.Đ. Đức Hiền sẽ nhận công việc giao tiếp với nhân viên nhà in để thúc đẩy công việc. Có lẽ ở đâu cũng vậy, quy luật "cối không xây cối nẩy = cấy không xôi cấy nổi, nghĩa là đi cấy lúa mà không bồi dưỡng xôi thì sẽ cắm cây mạ không kỹ lưỡng." Và khi mọi việc được che giấu dưới chiêu bài "Tôn Giáo" thì càng thêm phức tạp, cái gì cũng "mờ mờ ảo ảo," không phân biệt được thực hư, chơn tướng. Không biết ai nhận để giao lại mọi công việc bên ngoài, còn mình thì "chui vào tháp ngà" mà làm "con mọt Kinh Điển" cho khoẻ. Nói vậy thì cũng không đúng, vì bản thân cũng có phần nào có tánh "ôm đồm": Có người tình nguyện làm công việc "giao tiếp, giải quyết thư từ và email" nhưng bản thân không đồng ý. Như vậy là bản thân có mâu thuẫn nội tại: "Than không có người phụ giúp, mà người đề nghị phụ giúp lại không chịu giao việc." Vì sao vậy, công việc trên chỉ có thể giao cho vị nào chịu nhận trách nhiệm "Trưởng Công Trình," còn giao cho người không có tâm huyết phục vụ thì sẽ rơi vào trường hợp mà thiên hạ gọi là "bán lúa giống."

Thứ Năm, ngày 22 tháng 05 năm 2008

Sau 2 ngày cùng Đ.Đ. Đức Hiền "lăn lộn" về việc đóng các mộc "Kính Biếu" và "Công Trình Ấn Tống" ở các cuốn Kinh Thánh Nhân Ký Sự tập 3 mà ê ẩm. Không lao động tay chân thường xuyên nên phải chịu hậu quả này. Không muốn nhờ nhân viên của BCC làm việc này vì họ chỉ làm mà không quan tâm hay có đủ khả năng để tìm ra những khuyết điểm về in ấn ở các tập Kinh. Đừng suy nghĩ đến thời gian hay những điều bận rộn gì khác thì làm như vậy cũng vui vui và thoải mái đầu óc.

Chủ Nhật, ngày 18 tháng 05 năm 2008

Chủ trương "vừa làm vừa học" đã có được kết quả khả quan. Nhờ gặp khó khăn về trang web, mà giờ đây Đại Đức Đức Hiền cũng là một webmaster như ai vậy. Trước đây, xem các trang web của thiên hạ thì chỉ biết "ngó thôi," giờ đã có thêm được chút kiến thức để phân tích, bắt chước, hoặc cải tiến rồi ứng dụng vào trang web của mình. Quý vị thử vào www.metta.lk/tamtangpaliviet và www.paliviet.com thì sẽ thấy được khả năng "nghiên cứu về web" của Đại Đức Đức Hiền.

Việc in Apadāna - Thánh Nhân Ký Sự tập 3 đã hoàn tất, nhưng chất lượng không được như ý. Nguyên nhân rất "tế nhị," không thể trình bày ra lời vì "Đời, c'est la vie." Phương án khắc phục: Để tính đến chuyện lâu dài, đành phải tìm một Phật tử người Sri Lanka để làm công việc phụ trách in ấn, paid job đàng hoàng, còn không thì sẽ còn nhiều rắc rối khác nữa. Tính ra việc tiết kiệm được thời gian đi lại để hối thúc nhà in, hoặc những bực mình khác nữa, vì ở Sri Lanka cũng có tình trạng "dùng hột gòn phơi khô làm tiêu sọ, hoặc trộn tro vào xi măng để xây nhà, v.v..."

Nếu việc in ấn ở Việt Nam được thoải mái như ở Sri Lanka thì đâu cần phải chịu tình trạng luỵ đến người ngoài như vầy: "In ấn không cần phải có giấy phép, xong bản thảo thì giao cho nhà in và chờ đợi." Có người gợi ý cứ in ở Mỹ cho khỏe, nhưng trong việc in ấn có nhiều việc liên quan đến "lao động tay chân" thì sử dụng "nhân công" ở Mỹ sao được! Vấn đề đặt "bản doanh" tạm thời ở Sri Lanka dầu sao cũng hợp lý hơn, nên nhớ là Công Trình Ấn Tống Tam Tạng Song Ngữ Pāli-Việt đang sử dụng văn bản Pāli Sinhala của nước này.

Có người Phật tử Thái Lan cho biết "Nếu chịu sử dụng Tam Tạng Thái thì cá nhân họ sẽ ra sức hỗ trợ và kêu gọi sự đóng góp của Phật tử Thái Lan." Hơn nữa, văn bản Roman của Tam Tạng Thái Lan đã có, đỡ nhọc công rất nhiều, v.v... Còn ở Sri Lanka chỉ gặp toàn khó khăn và Phật tử cũng không mấy ai hỗ trợ, vì nhiều lý do. Điểm chính là họ chưa nhận thức được sự đóng góp của Công Trình Ấn Tống này đối với xứ sở của họ . . .

Thứ Bảy, ngày 17 tháng 05 năm 2008

Ngày mốt là ngày rằm. Công Trình Ấn Tống Tam Tạng Song Ngữ Pāli-Việt được tròn đủ hai năm. Tổng Kết là đã ấn tống được 6/58 tập Kinh, 4 tập đã hoàn tất việc in ấn và 2 bản dịch đang chờ đợi để in. Vấn đề tài chánh khả quan, yên tâm để làm việc cho đến năm 2010. Tuy nhiên, tình hình nhân sự là điều đáng quan tâm: ban đầu là 4, nay 2 vị đã rút lui, tăng cường được 1, như vậy là còn được 3 vị. Chưa tính đến 2 vị đang phụ giúp về phần tiếng Việt, và một email ngỏ ý đóng góp về nhân lực của một vị nữa. Với nhân lực như trên rất chật vật để đảm đương công việc cho môt nhóm phiên dịch vì tất cả chỉ làm việc bán thời gian, cũng đành phải chịu thôi và cố gắng đảm đương cho được 2 hoặc 3 tập Kinh trong một năm là giỏi rồi.

Thứ Tư, ngày 14 tháng 05 năm 2008

Tạm thời hoàn tất được văn bản của tập I để đưa lên web. Nhưng để ấn tống thành tập Kinh thì còn nhiều việc nữa phải làm cho xong. Tính ra đã mất hơn một năm trời cho bộ Kinh 3 tập này. Do đã "im hơi lặng tiếng" quá lâu nên có Phật tử thắc mắc gởi email hỏi Công Trình Ấn Tống còn hoạt động hay không? Có vị Tôn Túc khuyên nên mời nhiều người hợp tác. Có vị khác trách khéo rằng việc đại sự sao lại vội vàng hấp tấp? Trả Lời: Gần 8.000 câu kệ phải so sánh với bản Sinhala, rồi tra tự điển, suy nghĩ về lời dịch tiếng Việt, đánh máy, v.v... đâu còn thì giờ nghĩ đến việc update ở Internet. Đã có ngỏ ý với một vài bậc thuộc hàng "Cao Thủ Võ Lâm," kết quả có vị im lặng không hồi đáp, có vị nhận lời rồi im lặng rút lui, có vị nhận giúp với điều kiện "hợp tác lao động, có qua có lại," có vị đưa ý kiến thay đổi "hiến pháp" rồi mới chịu "xuất chiêu, ví dụ như "Sao không dùng văn bản Pali của Miến Điện hay Thái Lan? Sao không ghi lời dịch Việt cho được văn hoa bóng bẩy?" v.v... và v.v... Để hoàn thành một việc gì dầu lớn hay nhỏ, không nên tính theo thời gian trôi qua là một tháng hay một năm, mà phải tính đến thời gian đầu tư vào công việc. Nói chung, có người quan tâm đến việc làm của Công Trình là tốt, tuy nhiên trong cuộc hành trình đường xa thăm thẳm của Công Trình Ấn Tống Tam Tạng Song Ngữ Pāli - Việt này, yếu tố "ĐỒNG THANH TƯƠNG ỨNG ĐỒNG KHÍ TƯƠNG CẦU" là điều kiện tiên quyết, không thể thiếu sót.

Thứ Bảy, ngày 03 tháng 05 năm 2008

Con người không phải là cái máy. Và sắp xếp thời gian làm việc không phải chỉ là làm các phép tính cộng trừ nhân chia. Dịch xong tập Kinh là một chuyện, hoàn tất bản dịch là một chuyện khác, và hoàn thành bản in mẫu để giao cho nhà in là một chuyện khác nữa, và từ đó đến lúc cầm được tập Kinh đã được in hoàn tất trong tay không phải là ngày một ngày hai. Công việc thì nhiều, nhân sự thiếu hụt, sức khỏe và năng lực giảm sút do phải "trường kỳ kháng chiến" với bộ Kinh ba tập này, và thời gian cứ thản nhiên trôi qua không chờ đợi.

Thứ Hai, ngày 28 tháng 04 năm 2008

Nhận tiền cúng dường ấn tống của Đại Đức Chánh Kiến do Phật tử "Anitya Huynh" gởi theo hệ thống Western Union và giao cho Đại Đức Đức Hiền nhờ đi mua giùm mực in của printer. Người Phật tử này dùng từ Anitya (Sanskrit) ở tên và Anicca (Pāli) ở user name của mình, chắc cũng có nguyên do. Đ.Đ. Chánh Kiến hoặc vị nào quen hỏi thử lý do xem sao. Điểm cần lưu ý ở đây là các từ Phật học đã được đưa vào tự điển tiếng Anh là mượn từ Sanskrit ví dụ như karma, nirvana, dharma, v.v... chứ không phải là từ Pāli, kamma, nibbana, dhamma, v.v.... Các vị nào rành tiếng Campuchia, Thái, Tích Lan, v.v... sẽ thấy các ngôn ngữ này có nhiều từ được mượn từ ngôn ngữ Sanskrit, dầu là các nước được gọi là quốc giáo theo truyền thống Theravada. Vì sao vậy?

Thứ bảy, ngày 26 tháng 04 năm 2008

Đến đây, cũng cần phải tri ân Professor Richard Salomon đến suốt đời chỉ vì một lời khuyên thiết thực: "Nghe lời tôi đi, học Sanskrit đi sẽ có ích cho kiến thức Pāli rất nhiều. Người biết Sanskrit chỉ cần 3 tháng là sẽ nắm vững Pāli. Còn người biết Pāli muốn học Sanskrit thì phải học lại từ đầu." Đúng như vậy, câu trả lời đơn giản thôi: Hai ngôn ngữ này có liên quan với nhau. Sanskrit là ngôn ngữ của giai cấp Bà-la-môn, là thành phần trí thức của Ấn Độ thời xưa nên ngôn ngữ có tính chất bác học hơn Pāli là ngôn ngữ được dùng ở giới bình dân. Từ phức tạp đi đến đơn giản thì "thuận buồm xuôi gió" là chuyện hợp lý.

Thứ Tư, ngày 23 tháng 04 năm 2008

Còn có một "Cao Thủ võ lâm" khác thuộc danh môn chánh phái vang lừng thiên hạ (nhưng thuộc hàng hậu bối) tuyên bố một câu phải ghi nhớ đời: "Chữ Pāli này Tôi không tìm thấy trong tự điển, làm sao Sư có được nghĩa chữ này." Mô Phật, những chuyện như vầy thì đâu phải ỷ mình thuộc Danh Môn Chánh Phái thì muốn nói gì là nói! Đúng ra phải biết thân phận mà hạ mình học hỏi, còn không thì phải quay về núi "hầu hạ Sư Phụ Chưởng Môn" thêm vài năm nữa. Tuy vậy, cũng phải ráng nhẫn nhịn trả lời rằng: "Tự điển dùng để tham khảo, không phải lệ thuộc vào nó. Trong những trường hợp như vậy thì chịu khó 'chẻ hai chẻ ba' chữ đó ra để tìm thấy nghĩa chính ở bên trong." Chiêu thức này đã nghe được nhiều vị thuộc hàng Sư Phụ ở VN tuyên bố vào thập niên 1980, chứ đâu phải lạ lùng gì đâu! Khổ một nỗi là chúng tôi thọ trì chiêu thức này ở "Bàng Môn Tả Đạo Sanskrit" chứ không được truyền thừa từ "Danh Môn Chánh Phái Pāli" nên thiên hạ không phục. (Viết thêm sau).

Thứ Ba, ngày 22 tháng 04 năm 2008

Ngày giờ đi nhanh quá. Công việc vẫn chưa đâu vào đâu. Người cộng tác không có. Để hoàn tất một bản in phải trải qua nhiều công đoạn. Nếu có đủ nhân sự cho từng công đoạn như vậy thì công việc mới "chạy" được. Tâm sự với Sư Cả Giác Trí thì đã bị quở cho một trận: "Nhân tài không thiếu, chỉ vì Sư thiếu thông tin, và không chịu thỉnh cầu người khác phụ giúp." Cũng phiền ghê nhỉ. Nói như vậy có phần oan. Vì cũng đã thử một vài lần, nhưng "Thiên hạ ai cũng muốn làm "THẦY," chứ không chịu cộng tác hay phụ giúp để làm kẻ dưới trướng." Ví dụ, "Sư muốn giúp việc đó, thì Tôi sẽ phụ, nhưng Sư phải làm việc dưới sự hướng dẫn của Tôi. Mà phải là Sư làm thì Tôi mới giúp, còn người khác thì Tôi không chịu hướng dẫn đâu." Từ thua chí thua, "Việc dịch là việc chính, kiếm thêm người còn không có. Nay bỏ việc chính và cần thiết để làm ba việc linh tinh là sai lầm lớn." (Ngày mai viết tiếp).

Thứ Bảy, ngày 19 tháng 04 năm 2008

Mất hết 1 tuần lễ cho bài vở ở trường. Hôm nay mới trở về với bản dịch của tập 2 để in. Bản dịch này đã được hai vị Phật tử Tung Thiên và Đông Triều đọc qua và góp ý cho nhiều điểm quý giá. Ví dụ nhờ sự chỉ điểm của họ mà học được sự khác biệt giữa hai từ: "rủ" được sử dụng trong câu "cành liễu la đà rủ xuống ở bờ hồ," và "rũ" trong câu "đóa sen tàn rũ xuống," v.v... đại khái như vậy. Cuốn Từ Điển Tiếng Việt do Đại Đức Tâm Pháp biếu giúp ích rất nhiều trong việc này. v.v... và v.v...

Thứ Bảy, ngày 12 tháng 04 năm 2008

Hôm nay và ngày mai sẽ là ngày Tết của người bản xứ. Đường xá vắng vẻ. Người người về quê sum họp với gia đình.

Thứ Sáu, ngày 11 tháng 04 năm 2008

Phải đến 1 giờ sáng ngày hôm nay mới dịch xong dòng cuối cùng của tập Kinh 39, Apadāna - Thánh Nhân Ký Sự I gần 4000 câu kệ (gāthā). Tổng cộng bộ Kinh 3 tập này vào khoảng 8000 câu kệ. Trễ theo chương trình dự tính khoảng 4 tháng. Biết sao bây giờ, công việc thì nhiều và các công việc đột xuất cũng không phải là ít. Dầu sao cũng đã hoàn thành bản dịch này. Phần Giới Thiệu và kiểm tra lại cũng phải mất hết tháng 4 này. Ngài Nandaratana đến vào khoảng 9 giờ sáng và đã dành trọn ngày hôm nay để nhờ Ngài giải thích cho những điểm khúc mắc của bản dịch.

Thứ Năm, ngày 08 tháng 04 năm 2008 

Thứ Bảy, ngày 22 tháng 03 năm 2008 

Thứ Tư, ngày 19 tháng 03 năm 2008

Quá bận rộn. Dự định dành chút ít thời gian để viết ít dòng mỗi ngày. Nhưng vẫn không thực hiện được. Công việc soạn thảo và ấn tống này cần nhiều người phụ giúp, nhưng vấn đề phát triển nhân sự đang bị bế tắc. Sư Cả Giác Trí cũng "chê" về điểm này và nhấn mạnh về việc "muốn mau chóng hoàn tất công việc ấn tống thì phải mạnh dạn kiếm người làm và phải tính đến việc trả lương cho họ. Người có khả năng thì luôn có sẵn." Sư Cả đâu biết công trình ấn tống vẫn đang ở gian đoạn "ăn buổi sáng, lo buổi tối" và chưa biết "sẽ cạn ngân sách" lúc nào đây nữa.

Thứ Năm, ngày 13 tháng 03 năm 2008 

Nhân viên nhà in đem lại bản in mẫu để hỏi ý kiến về cái bìa. Vì họ không biết tiếng Việt nên cũng hơi mất thì giờ về việc này. Hơn nữa, lần này chữ in không được đậm lắm, có lẽ do điều kiện giấy. Không được vui lắm nhưng biết sao bây giờ. Sẽ nói chuyện với Mr. Palita phụ trách in ấn của Buddhist Cultural Centre về việc này.

Thứ Năm, ngày 06 tháng 03 năm 2008

Có chuyện này quên đền cập. Lâu nay đã thỉnh thêm được 1 bộ Tam Tạng Song Ngữ Sri Lanka từ Ngài Bodagama Chandima, Tăng Trưởng của Sri Lanka ở Taiwan. Bản in này được thực hiện ở Taiwan nên chất lượng tốt hơn bộ được in ở Sri Lanka. Cả hai ấn bản này được in offset lại từ bản in gốc vào thập niên 1950, nhưng do điều kiện in ấn ở Taiwan tốt hơn nên chất lượng cao hơn, chữ in rõ ràng hơn. Sẽ chuyển sang sử dụng bộ này, sẽ tốt cho cặp mắt hơn. Hơn nữa, thỉnh bộ Tam Tạng này hoàn toàn miễn phí, kể cả tiền xe rước bộ Tam Tạng này về chùa vì Ngài Chandima hỗ trợ tiền xe. Sādhu, sādhu, sādhu! Đã mua 1 kệ sách bằng sắt để chưng bộ Tam Tạng này.

Thứ Sáu, ngày 29 tháng 02 năm 2008

Thứ Sáu, ngày 18 tháng 01 năm 2008