Pháp Cú Số 405 (423)

Bà-la-môn là người không gây tổn thương cho bất luận ai

Tích chuyện: (PC 405) Một vị tăng sĩ đã đắc quả, từ trong rừng trở về hầu Phật. Một thiếu phụ, có chuyện cãi vã với chồng, bỏ nhà, cũng vào đám rừng ấy và muốn trở về cha mẹ. Ông chồng thấy mất vợ, vào rừng tìm, thấy bà vợ đi theo sau vị A-la-hán. Ông sanh lòng ganh tỵ, đánh đập vị A-la-hán túi bụi, mặc dầu bà vợ hết lòng bào chữa van lơn. Về sau vị A-la-hán bạch lại cho Ðức Phật rõ câu chuyện. Ðức Phật dạy những lời dưới.

Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu tasesu thāvaresu ca

yo na hanti na ghāteti tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ

(DhP 405)

 405. Bỏ trượng đối chúng sanh
Yếu kém hay kiên cường
Không giết không bảo giết
Ta gọi Bà-la-môn.

Phân Tích Từ: (Chữ viết tắt)

Người nào đã bỏ xuống gậy gộc đối với những chúng sanh run sợ hay cứng cỏi, không giết hại, không bảo giết hại, ta gọi vị ấy là Bà-la-môn.

1) Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu tasesu thāvaresu ca Người nào đã bỏ xuống gậy gộc đối với những chúng sanh run sợ hay cứng cỏi,

Ø     nidhāya V.ger. đã bỏ xuống. √ dhā bỏ (xuống). Tđn. ni xuống.

Ø     daṇḍaṃ (daṇḍa) N.m.Acc.Sg. gậy gộc, roi vọt.   

Ø     bhūtesu (bhūta) N.m.Loc.Pl. đối với những chúng sanh. √ bhū thì, là, trở thành.

Ø     tasesu (tasa) Adj.Loc.Pl.m. đối với chúng sanh run sợ. √ tas lay động.

Ø     thāvaresu (thāvara) Adj.Loc.Pl.m. đối với chúng sanh cứng cõi. √ ṭhā đứng.

2) yo na hanti na ghāteti không giết hại, không bảo giết hại,

Ø     hanti V.3.Sg.act.in.pres. giết √ han giết.  

Ø     ghāteti V.3.Sg.act.caus. bảo (ai) giết √ han giết, tấn công.