26 Brāhmaṇa  Vagga = Phẩm Bà-la-môn

Pháp Cú Số 386 (423)

Bà-la-môn là người hành thiền và trong sạch

Tích chuyện: (PC 386) Một người trong giai cấp Bà-la-môn để ý nghe Ðức Phật thường gọi chư Tỳ-khưu, các đệ tử Ngài, là Bà-la-môn và nghĩ rằng ông ta cũng đáng được xưng hô như thế vì vốn sanh trưởng trong một gia đình Bà-la-môn. Ông đến bạch hỏi Ðức Phật. Ðức Phật giải đáp rằng người ta không trở thành Bà-la-môn - tức thánh nhơn - vì sanh trưởng trong một gia đình ở giai cấp Bà-la-môn mà vì người ta đã thành đạt Mục Tiêu Tối Thượng.

Jhāyiṃ virajam āsīnaṃ katakiccam anāsavaṃ

uttamatthaṃ anuppattaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ

(DhP 386)

386. Tu thiền trú ly trần
Phận sự xong vô lậu
Ðạt được đích tối thượng
Ta gọi Bà-la-môn.

Phân Tích Từ: (Chữ viết tắt)

Vị có thiền, không ô nhiễm, đã ngồi xuống (nơi thanh vắng), có phận sự đã được làm xong, không còn lậu hoặc, đã đạt đến mục đích tối thượng, ta gọi vị ấy là Bà-la-môn.

1) Jhāyiṃ virajam āsīnaṃ katakiccam anāsavaṃ uttamatthaṃ anuppattaṃ Vị có thiền, không ô nhiễm, đã ngồi xuống (nơi thanh vắng), có phận sự đã được làm xong, không còn lậu hoặc, đã đạt đến mục đích tối thượng,

Ø     jhāyiṃ (jhāyī) N.Acc.Sg.m. Vị có thiền. √ jhe thiền.   

Ø     virajam (viraja) N.Acc.Sg.m. không nhiễm ô. + rajo N.m. bụi bặm. Tđn. vi  không, khỏi. 

Ø     āsīnaṃ (āsīna) Qkpt.Acc.Sg.m. đã ngồi xuống (nơi thanh vắng). √ ās ngồi.   

Ø     katakiccam (katakicca) Adj.Acc.Sg.m. có phận sự đã được làm xong. + kata Qkpt. đã làm. √ kar làm. + kicca N.n. phận sự, việc làm.  

Ø     anāsavaṃ (anāsava) Adj.Acc.Sg.m. không còn lậu hoặc. + āsava N.m. lậu hoặc. Tđn. chỉ phủ định an.

Ø     uttamatthaṃ (uttamattha) N.n.Acc.Sg. mục đích tối thượng. + uttama Adj. tối thượng. + attha N.n. mục đích.

Ø     uttama + attha = uttamattha.   

Ø     anuppattaṃ (anupatta) Qkpt.Acc.Sg.m. đã đạt đến. √ āp đạt. Tđn. anu gần, kế. Tđn. pa hướng về (từ chỉ nhấn mạnh).